Portugese uitvaart in Rotterdam: zo regel je een afscheid met de gebruiken van thuis

Je vader of moeder is overleden, of je weet dat het afscheid niet lang meer op zich laat wachten. Terwijl je verdriet hebt, komt er ineens veel bij jou terecht. Jij spreekt het beste Nederlands, dus jij belt, regelt en vertaalt. Je moeder wil graag een afscheid zoals ze dat uit Portugal kent, met een missa en de familie erbij. Maar hoe regel je dat in Rotterdam?

Ik ben Carla Gomes Almeida van S.E.L Uitvaart. Ik heb zelf Portugese wortels, spreek de taal en begeleid al jaren Portugese, Kaapverdische en katholieke uitvaarten in Rotterdam en omstreken.

Een Portugese uitvaart is in Rotterdam goed te regelen. Denk aan een katholieke uitvaartmis, een opbaring waarbij de familie kan waken en de muziek en gebruiken die voor jullie belangrijk zijn. Ook begraven in Portugal is mogelijk. In dat geval moet de overledene naar Portugal worden overgebracht. Daar zijn extra documenten voor nodig en het duurt meestal een paar dagen tot een week voordat alles geregeld is.

In dit blog leg ik uit hoe een Portugees afscheid eruit kan zien, welke gebruiken ook in Nederland mogelijk zijn, wat er komt kijken bij begraven in Portugal en wat je in de eerste dagen moet regelen.

Wat is kenmerkend voor een Portugese uitvaart?

Bij een Portugese uitvaart zijn familie en geloof vaak erg belangrijk. In Portugal vindt de begrafenis meestal snel plaats, vaak binnen een of twee dagen. De overledene wordt opgebaard, bijvoorbeeld in een rouwkamer bij de kerk of in een uitvaartcentrum. Tijdens het velório blijft de familie bij de overledene. Mensen komen langs, bidden samen de rozenkrans, praten met elkaar en nemen afscheid.

Daarna is vaak de missa de corpo presente, de uitvaartmis waarbij de kist in de kerk staat. Na de mis gaat de familie mee naar de begraafplaats. Begraven is in Portugal nog steeds gebruikelijk, al kiezen steeds meer families voor een crematie.

Ook na de begrafenis zijn er vaak momenten waarop de familie samenkomt. Op de zevende dag kan er een missa do sétimo dia worden gehouden, een mis voor de overledene. Soms volgt er na dertig dagen opnieuw een mis en later nog een bij het eerste jaar. Vooral oudere Portugezen dragen na een overlijden soms langere tijd zwarte kleding als teken van rouw, de luto.

Wat ik bij Portugese families vaak zie, is dat familieleden veel bij elkaar zijn en samen afscheid nemen. Het katholieke geloof en de Portugese gebruiken spelen daarbij vaak een belangrijke rol.

Kan een Portugese uitvaart in Rotterdam ook katholiek, met een missa?

Ja. In Rotterdam kun je een katholieke uitvaartmis houden en dat kan ook in het Portugees. Er zijn in Rotterdam en omgeving katholieke parochies met een Portugeestalige gemeenschap. Ik heb daar contacten en kan de mis voor jullie regelen.

Wil je moeder liever een Nederlandse mis waarin ook ruimte is voor Portugese gebruiken? Dat kan bijvoorbeeld met een lezing in het Portugees, een fado, een kerklied dat ze vroeger zong of een familielid dat iets vertelt. Ik bespreek vooraf met de parochie wat tijdens de mis mogelijk is.

Ook een missa do sétimo dia kan hier worden gehouden. Die spreek je af met de parochie en daar kan ik je ook na de uitvaart bij helpen.

Welke Portugese gebruiken zijn in Nederland mogelijk?

Veel Portugese gebruiken zijn ook in Nederland mogelijk. Een verschil is dat er hier vaak meer tijd zit tussen het overlijden en de uitvaart. Voor Portugese families kan dat even wennen zijn. Het geeft familieleden die bijvoorbeeld uit Portugal, Frankrijk of Luxemburg moeten komen wel meer tijd om erbij te zijn.

Opbaring en waken

Je kunt je dierbare thuis opbaren of in een uitvaartcentrum. Bij een thuisopbaring kan de familie bij de overledene blijven, zoals veel Portugese families gewend zijn bij het velório. Mensen kunnen langskomen, samen de rozenkrans bidden en afscheid nemen. In een uitvaartcentrum zijn er meestal vaste bezoektijden, maar ook daar kunnen we bespreken hoe de familie samen kan waken.

Bij de laatste verzorging, zoals het wassen en aankleden, mag de familie helpen. Ik merk dat vooral dochters en zussen dit graag willen doen. Het kan zwaar zijn, maar voor sommige mensen helpt het ook bij het afscheid. Je hoeft het niet te doen, maar als je het wilt, kan het.

De dag zelf

Ook op de dag van de uitvaart kunnen veel Portugese gebruiken terugkomen. Denk aan de mis, samen naar de begraafplaats gaan, de kist dragen en bloemen op het graf leggen. Op de begraafplaats kun je vaak aanwezig zijn wanneer de kist wordt neergelaten en zelf aarde of bloemen op de kist leggen. Welke muziek tijdens de mis mogelijk is, bespreken we vooraf met de parochie. Voor muziek en andere persoonlijke wensen buiten de mis kijken we samen wat er op de gekozen locatie mogelijk is.

Hier begraven of naar Portugal?

Dit is een keuze waar families het niet altijd over eens zijn. De oudere generatie wil vaak in Portugal begraven worden, bijvoorbeeld in het dorp waar ze vandaan komen of bij familie in het graf. De kinderen wonen hier en vinden het soms fijner om een graf in de buurt te hebben.

Als het nog kan, is het goed om daar vooraf met elkaar over te praten. Kijk daarbij ook naar wat er praktisch nodig is.

Als iemand in Portugal wordt begraven, moet de overledene eerst vanuit Nederland naar Portugal worden gebracht. Ik regel daarvoor de benodigde documenten, de juiste kist en het vervoer. Ook neem ik contact op met de betrokken instanties. In Portugal is een uitvaartondernemer nodig die de overledene ontvangt en daar de begrafenis regelt. Ik stem alles met die uitvaartondernemer af.

Het vervoer en alle voorbereidingen kosten extra tijd en geld. Hoeveel precies hangt onder andere af van de bestemming en de manier van vervoeren. Sommige Portugese en Nederlandse verzekeringen vergoeden een deel van de repatriëring. Ik zoek vooraf voor je uit wat jouw verzekering vergoedt.

Je kunt er ook voor kiezen om eerst in Rotterdam afscheid te nemen, bijvoorbeeld met een mis waarbij familie en vrienden aanwezig kunnen zijn, en de overledene daarna naar Portugal te brengen voor de begrafenis. Een andere mogelijkheid is crematie in Nederland en de as later meenemen naar Portugal. Wil je weten wat in jullie situatie mogelijk is? Bij uitvaartbegeleiding lees je hoe ik je help, vanaf het eerste telefoontje tot na de uitvaart.

Stap voor stap: wat moet je regelen na een overlijden?

Bel eerst de huisarts, of in het ziekenhuis de arts die het overlijden vaststelt. Daarna kun je een uitvaartbegeleider bellen. Je bent niet verplicht om de uitvaartverzorger van je verzekering te kiezen. Ook met een verzekering mag je zelf bepalen wie de uitvaart regelt.

Daarna kom ik bij jullie langs. We bespreken de laatste verzorging en waar je dierbare wordt opgebaard. Vervolgens nemen we rustig door wat er geregeld moet worden. Denk aan de aangifte bij de gemeente, begraven of cremeren, een uitvaart in Nederland of Portugal, de kerk en de priester, de kist, rouwkaarten in het Nederlands en Portugees, bloemen, vervoer, de begraafplaats en de bijeenkomst na afloop.

Je hoeft niet alles tijdens één gesprek te beslissen. We houden tussendoor contact en ik kom terug als dat nodig is. Familieleden die liever Portugees spreken, kunnen rechtstreeks met mij praten. Zo hoef jij niet steeds alles te vertalen en zelf te regelen.

Veelgestelde vragen over een Portugese uitvaart in Rotterdam

Een afscheid zoals thuis, hier in Rotterdam

Ook in Rotterdam kun je veel Portugese gebruiken terug laten komen in de uitvaart. Denk aan de missa, het waken bij de kist, samen afscheid nemen met de familie en de mis op de zevende dag. Wil de familie dat de overledene in Portugal wordt begraven? Ook dat kan. Daar is wel wat meer tijd en papierwerk voor nodig.

Misschien vraag je je vooral af of je moeder hier het afscheid kan krijgen dat bij haar past en of jij alles zelf moet regelen. Veel is mogelijk en je hoeft het niet alleen te regelen.

Ik ben Carla van S.E.L Uitvaart in Rotterdam. S.E.L staat voor Sentimenteel, Emoties en Herinnering, uit het Portugees. Ik ben het vaste aanspreekpunt voor de familie, spreek Portugees en help vanaf het eerste telefoontje tot na de uitvaart. Ook als repatriëring naar Portugal nodig is. Het maakt niet uit waar je verzekerd bent of welk budget je hebt.

Is er iemand overleden of wil je vooraf iets bespreken? Bel mij dag en nacht op 06-15373321 of lees meer over uitvaartbegeleiding.